Мова

PDF-file восьмага нумара часопіса “КУЛЬТУРА, НАЦЫЯ”

Дарагія сябры! Вы можаце чытаць, як асобныя артыкулы часопіса, зьмешчаныя на вэб-сайце, так і маеце магчымасьць раздрукаваць увесь нумар часопіса.  Усяго найлепшага. PDF-file восьмага нумара часопіса КУЛЬТУРА, НАЦЫЯ

Вадзім Шышко: ЗВАРОТ ДА БЕЛАРУСКАЙ ЭЛІТЫ

  Вадзім Шышко: ЗВАРОТ ДА БЕЛАРУСКАЙ ЭЛІТЫ Як кажуць псіхолагі, калі хочаш, каб чалавек з’ехаў з глузду, прымусь яго рабіць бяссэнсоўную працу. Уласьцівасьць нашай чалавечай псіхікі такая, што нам заўсёды патрэбна якое-нібудзь тлумачэньне таму, што мы робім, чым бы мы… Read More ›

Па-беларуску перавыдалі «Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы»

“Наша Ніва”, 13 сьнежня 2014 г.   Прафесар Мікола Савіцкі павялічыў папярэдняе выданне на 500 тэрмінаў. Цяпер слоўнік змяшчае больш за 3000 слоў. Кожны тэрмін прыводзіцца на беларускай і англійскай мовах і даецца яго тлумачэнне па-беларуску. Мікола Савіцкі перайшоў на… Read More ›

Курсы «Мова Нанова» атрымалі дзяржаўную рэгістрацыю

“Хартыя 97”, 1 сьнежня 2014 г.   «Мова Нанова» не зможа афіцыйна наймаць выкладчыкаў на працу. Сацыяльна-культурная ўстанова развіцця беларускай мовы і культуры «Мова Нанова» весці грашова-камерцыйную дзейнасць не будзе. Аднак цяпер ахвяраваць на яе карысць зможа любы жадаючы, паведамляе… Read More ›

Сяргей Дубавец. Яна не памірае. Яе забіваюць

Папяровая кніга памірае. Гэтую тэзу ў нас у Беларусі гатовы падтрымаць кожны. Прычым, дадаюць абавязкова: гэта ня толькі ў нас, гэта па ўсім сьвеце. Тут жа ідуць тлумачэньні – на зьмену папяровай кнізе прыходзяць рыдэры, аўдыёкнігі, чытаньні на ютубе і… Read More ›

Беларуская мова аддаляецца ад палітыкі. І гэта добра

 Радыё”Свабода”, 20 лістапада 2014г. Віталь Цыганкоў Ці сапраўды беларуская мова і беларушчына становяцца моднымі? Як варта ставіцца да таго, што апошнія месяцы пэўныя заявы ў бок беларусізацыі робіць і ўлада? Ці павінна беларуская мова і культура стаць масавай і агульнадаступнай? На гэтыя ды іншыя пытаньні ў перадачы «Праскі акцэнт» адказваюць Старшыня ТБМ… Read More ›

Алег Трусаў: «Ад ныцікаў пра зьнікненьне мовы шмат шкоды, а карысьці ніякай»

2 лістапада ў Менску мае быць чарговы XII зьезд Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Напярэдадні падзеі інтэрвію «Радыё Свабода» даў старшыня гэтай грамадзкай арганізацыі, знаны гісторык і грамадзкі дзеяч Алег Трусаў. — Спадар Алег, Таварыства беларускай мовы ўтварылася 25 гадоў таму, яшчэ ў часы СССР…. Read More ›

Што дэпутаты ўкраінскага паходжаньня думаюць пра беларускую мову?

“Радыё “СВАБОДА”, 30 Кастрычніка 2014 г. \ Як да беларусізацыі ставяцца дэпутаты, якія нарадзіліся ва Ўкраіне. Такіх у беларускім парлямэнце чатыры. Цікава параўнаць іх адказы з адказамі дэпутатаў расейскага паходжаньня. Піша Ігар Случак. У адным з папярэдніх допісаў я распавядаў пра тое, што… Read More ›

Праграмісты адкрываюць у БДУІР курсы беларускай мовы

  У Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі ствараюць курсы беларускай мовы для праграмістаў і радыётэхнікі. Ініцыятыва носіць назву «Prа-мова БДУІР». Ідэя належыць студэнту 3 курса БДУІР Антону, паведамляе «Радыё Свабода». У рамках універсітэцкага курсу сацыялогіі малады чалавек правёў даследаванне… Read More ›

Дзесяціборац Краўчанка: Родная мова – галоўная рыса нашай адметнасьці

  Трэба памятаць свае карані і традыцыі. Месяц таму пасьпяховы шматборац Андрэй Краўчанка быў адным з фронтмэнаў Першага нацыянальнага спартовага фэстывалю Мова Cup, ініцыяванага іншай прадстаўніцай вялікага спорту, плыўчыхай Аляксандрай Герасіменяй. Для многіх стала нечаканасьцю, калі Андрэй выступіў зь вітальным… Read More ›

Беларусы ўсё менш чытаюць па-беларуску, 70% не ведае ніводнага сучаснага пісьменніка

Сёння ў Мінску прадстаўнікі беларускай літаратуры разам з дзяржаўным інстытутам адукацыі абмяркоўвалі і шукалі шляхі вырашэння праблемы нізкай культуры чытання беларусаў і незацікаўленасці беларускай літаратурай. Гэта той рэдкі выпадак, калі два бакі барыкад аб’ядналіся для вырашэння агульнай праблемы. Круглы стол… Read More ›

Севярын Квяткоўскі: Беларускі мова – не мода, а патрэба

“Хартыя 97”, 22 кастрычніка 2014 г. У Менску адбылася прэзентацыя кнігі Севярына Квяткоўскага «Як стаць беларусам. 100 гісторый». У зборнік літаратара, журналіста і блогера ўвайшлі 100 інтэрв’ю з жыхарамі розных куткоў краіны, якія распавядаюць пра свой шлях да беларускасці і… Read More ›

Андрэй Дынько: Беларуская мова старажытнейшая, чым часта мяркуюць

Фармаванне беларускай мовы найчасцей звязваюць з часамі Вялікага Княства Літоўскага. Прыхільнікі тэорыі «старажытнарускага адзінства» лічаць, што перад тым усходнеславянскія народы гаварылі на адной мове. Але ёсць факты, якія абвяргаюць гэтую тэорыю. У прыватнасці, гэта мова насельнікаў Берасцейшчыны й Піншчыны. Мяжа… Read More ›

Этнацыд беларусаў: Адзіны беларускамоўны клас у Баранавічах спыніў сваё існаванне

 “Наша Ніва”, 2 верасьня 2014 г. Адзіны беларускамоўны клас у Баранавічах, дзе вучыліся ўсяго тры дзяўчынкі Яся Малашчанка, Аліса Філіпчык і Вераніка Міхальчук, спыніў сваё існаванне. У сувязі з заканчэннем пачатковай школы СШ № 14 і са зменай жыхарства бацькі… Read More ›

Дзяніс Тушынскі: Манументальная мова. Якія помнікі роднай мове ёсць у свеце?

“Наша Ніва”, 27 ліпеня 2014 г. У 2003 годзе ў Полацку быў адкрыты помнік адметнай літары Ў, які сімвалізуе ўнікальнасць беларускай мовы. Але выклікі нацыянальнай мове і ідэнтычнасці не знікаюць. Моўна-нацыянальны нігілізм рыхтуе глебу для паўтарэння крымскага ці ўсходнеўкраінскага сцэнара… Read More ›

Таццяна Цуканава: Мы павінны перадаваць любоў і павагу да мовы сваім дзецям

“Хартыя 97”, 14 ліпеня 2014 г. Ініцыятыва «Кнігі дзеткам» стварае ўнікальныя электронныя кнігі на беларускай мове. Таццяне Цуканавай 27 гадоў, яна працуе ў выдавецтве дзіцячых кніг на рускай мове ў Менску. Таццяна даўно марыць адкрыць сваё выдавецтва, дзе дзіцячыя кнігі… Read More ›

Этнацыд беларусаў: ТБМ звярнулася ў Палату прадстаўнікоў з прапановай вярнуць беларускую мову ў заканадаўства

 Сакратарыят грамадскага аб’яднання «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны» (ТБМ) звярнуўся да дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў з прапановай вярнуць беларускую мову ў заканадаўства. «Зараз амаль усе законы ў нашай краіне прымаюцца толькі на рускай мове, не існуе афіцыйнага перакладу іх на… Read More ›

Зміцер Дашкевіч: Праўда ці мова?

“Хартыя 97”, 7 ліпеня 2014 г.  Многія чыталі пра Стакгольмскі сіндром – гэта калі закладнікі, якія знаходзяцца ў палоне тэрарыста/дыктатара, пачынаюць апраўдваць дзеянні зладзея. Псіхолагі даводзяць, што чым большы час ахвяры знаходзяцца ў палоне, тым большы адсотак з іх прасякаецца… Read More ›

ГАЛИНА ТУМИЛОВИЧ: НЕ НОБЕЛЕВСКИЙ ЛАУРЕАТ (часопіс “САКАВІК”, сакавік 2014, №5, с. 38-46)

ГАЛИНА ТУМИЛОВИЧ:  НЕ НОБЕЛЕВСКИЙ ЛАУРЕАТ (часопіс  “САКАВІК”, сакавік 2014, №5, с. 38-46)   «Не нобелевский», значит, все же чей-нибудь другой? А, может, «не нобелевский лауреат» это просто-напросто тот, кто был побежден на этом ристалище кем-то другим? Впрочем, это не имеет… Read More ›

АНДРЭЙ ДЫНЬКО:Каталонскі прэцэдэнт для беларускай мовы: гісторыя заняпаду і ўваскрасення каталонскай мовы

    “Наша Ніва”, 7 сакавіка 2014 г. Інтэрв’ю з Жордзі Бакардзітам, сакратаром старшыні Левай рэспубліканскай партыі Каталоніі пра гісторыю заняпаду і ўваскрасення каталонскай мовы. Інтэлектуалы, абыякавыя да беларускай мовы, любяць параўноўваць Беларусь з Ірландыяй. Яны думаюць, што беларуская мова застанецца… Read More ›

Алег Латышонак пра беларускую ідэю і Каліноўскага

“Радыё Свабода”, 16 студзеня 2014 г. Алег Латышонак Алег Латышонак — гісторык, старшыня Беларускага гістарычнага таварыства ў Польшчы, прафэсар на гістарычна-сацыялягічным факультэце Ўнівэрсытэту ў Беластоку. Актыўны дзяяч палітычна-грамадзкага жыцьця беларускай меншыні на Падляшшы. Апублікаваў, сярод іншага, кнігі «Białoruskie formacje wojskowe… Read More ›

У сеціве з’явіўся сайт з першымі online курсамі беларускай мовы!

У сеціве з’явіўся сайт з першымі online курсамі беларускай мовы! “Наша Ніва”, 14 студзеня 2014 г. У сеціве з’явіўся першы беларускі сайт, які прапануе наведнікам online курсы беларускай мовы. За першы дзень свайго існавання ён выклікаў вялізную цікаўнасць. «Ажно 1300… Read More ›

АЛЯКСАНДР ЗГЕРСКІ: ПЛАЦЭБА ДЛЯ БЕЛАРУСАЎ

У артыкуле робіцца чарговая спроба асэнсавання сучаснай беларускай сітуацыі. Абапіраючыся на сцверджанне Бэныдыкта Андэрсана, выбітнога даследчыка нацыятворчых працэсаў, пра тое, што «Быць нацыяй – гэта, па сутнасці, самая ўніверсальная легітымная каштоўнасць у палітычным жыцці нашага часу”, ставіцца пад пытанне правамернасць… Read More ›

«Гледачы не гатовыя»: у Музычным тэатры прэм’ера двухмоўнага мюзікла «Соф’я Гальшанская»

  “Наша Ніва”, 25 лістапада 2013 Ягайла (Віктар Цыркуновіч) і Соф’я Гальшанская (Кацярына Мошчанка)   Гэта было спецыфічнае каханне: 17-гадовую (Вольга Жалезская) аддаюць за 70-гадовага Ягайлу (у розных складах — Антон Заянчкоўскі, Віктар Цыркуновіч). 70-гадовы ў тыя гады — гэта як 90-гадовы… Read More ›

Алексіевіч: Час і тэхніка працуюць на свабоду

Інтэрв’ю Яна Максімюка са Святланай Алексіевіч. Радыё “Свабода”. 21 лістапада 2013 Сьвятлана Алексіевіч — беларуская пісьменьніца, піша па-расейску. Апублікавала, сярод іншага, «пяцікніжжа пра гісторыю чырвонага чалавека»: «У вайны не жаночае аблічча», «Апошнія сьведкі», «Цынкавыя хлопчыкі», «Чарнобыльская малітва», «Час сэканд хэнд»…. Read More ›

Блог Сяргея Абламейкі: Як я разумею беларускую нацыянальную ідэю

  Радыё “Свабода”, 18 лістапада 2013 Два мае калегі паспрачаліся. Адзін сказаў, што ў 1994 годзе паразу пацярпеў БНФ. Іншы яму запярэчыў і сказаў, што тады паразу пацярпела беларуская нацыя. А я сядзеў і думаў, што тут для мяне якраз tertium datur. На маю думку, у 1994… Read More ›

Віталь Цыганкоў: Беларуская мова? Ішла б ты на… «потым»?

Радыё”Свабода”, 11 лістапада 2013     Віталь Цыганкоў   Беларуская мова — гэта як каханьне. Хтосьці можа сказаць, што пра каханьне ўсё даўно ўжо было сказана Пэтраркам і Шэксьпірам, але новыя пакаленьні знаходзяць новыя словы і пішуць новыя раманы на вечныя сюжэты. Тое самае і зь беларускай… Read More ›

«А ты размаўляеш па-беларуску? Зрабі крок наперад!»

  “Наша Ніва”, 11 лістапада 2013 15 лістапада стартуе анлайн-конкурс беларускамоўных відэаролікаў.   Юрась Юрчанка ў прэзентацыйным роліку праекту «Крок наперад». Зазвычай ініцыятарамі падобных праектаў выступаюць грамадскія арганізацыі і ініцыятывы (да прыкладу, «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны» або кампанія… Read More ›

Кніга Рыгора Барадуліна

“Наша Ніва”, 13 кастрычніка 2013г. Гэта кніга пра мову, вакол мовы і з мовы сатканая. Народны паэт выклаў на старонкі не толькі гаворку, але і душу, лад мыслення сваіх родных мясцінаў. У кнігу ўключана і тое, што зазвычай не фіксуецца:… Read More ›

Ірына Хадарэнка: КРАІНА КВАЗІ. Часопіс “САКАВІК”, №3, верасень 2013

  Яны прайшлі няшмат перад тым, як заўважыць удалечыні Чарапаху Квазі, што ў самотнай адзіноце сядзеў на невялікім скальным выступе. Наблізіўшыся, Аліса пачула, што ён ўздыхвае так, нібыта разрывалася сэрца. Яна моцна пашкадавала яго. “Чаму ён такі сумны?” – запыталася… Read More ›

PDF-file трэцяга нумара часопіса “САКАВІК”, верасень 2013

           Дарагія сябры! Мы рады паведаміць, што выйшаў у сьвет трэці нумар часопіса “САКАВІК” (верасень 2013). У ім разьмешчаны тры артыкулы, прысьвечаныя аналізу сучаснай сітуацыі ў Беларусі, пытаньням культуры і гісторыі нашай краіны. Спадзяемся, што вашы водгукі і ўдзел у… Read More ›

Пётра Мурзёнак: БЕЛАРУСЬ. 2013. Спатканьне з Радзімай. Часопіс “САКАВІК”, №3, верасень 2013

Гэтым летам, праз 15 гадоў жыцьця ў Канадзе, першы раз наведаў Беларусь. Мая вандроўка доўжылася тры тыдні ў другой палове жніўня – пачатку верасьня з наведваньнем гарадоў Мінска, Полацка, Наваполацка, Брэста, Паставаў, Пружанаў, Маларыты, Камянца. Вядома ж шмат пабачыў і… Read More ›

Павел Севярынец: Афіцыйная сустрэча зь Беларушчынай на першы погляд выглядае ўбога … Часопіс “САКАВІК”, №3, верасень 2013

Прадмова да серыі эсэ ў раздзеле «Беларуская культура» (з кнігі Паўла Севярынца «Люблю Беларусь») Павел Севярынец: Афіцыйная сутрэча зь Беларушчынай на першы погляд выглядае ўбога … Вам насустрач выходзіць вясковая дзяўчынка ў абавязковым фальклёрным строі, кланяецца, падаючы хлеб-соль на рушніку, а… Read More ›

Ігар Карней: паводле А. Тараса 98% насельніцтва Беларусі чытае і думае на расейскай мове

Радыё”Свабода”, 21 верасьня 2013 г. Неўзабаве ў кнігарнях зьявіцца чарговае выданьне, падрыхтаванае да друку Інстытутам беларускай гісторыі і культуры, зарэгістраваным у Латвіі. Анатоль Тарас Гэтым разам увазе чытачоў прапануецца аб’ёмістая праца дасьледчыка, навукоўца Анатоля Тараса «Кароткі курс гісторыі Беларусі. ІХ-ХХІ… Read More ›

І мова, і каўбаса, або Рана хаваць беларусаў, спадару Акудовіч!

“Наша Ніва”, 2 чэрвеня 2013 У канцы мінулага года мне давялося больш за месяц знаходзіцца ў культурнай сталіцы Расіі — Санкт-Пецярбургу. Я не быў там гады тры, і змены ў сацыяльнай сферы кідаліся ў вочы. Расслаенне грамадзян па маёмасным паказчыку… Read More ›

Беларускія прозьвішчы на трыста гадоў старэйшыя за расійскія

Паводле Сяргея Мікулевіча (“Наша Ніва”, 27 красавіка 2013 года) беларускія прозьвішчы на 300 гадоў старэйшыя за расійскія. “Той, каму давялося расці на вёсцы, памятае: вясковыя роды называлі па мянушках. Калі ў вёсцы дванаццаць сем’яў Герасімчыкаў, мянушкі — найпрасцейшы сродак указаць… Read More ›

СТРАТЭГІЯ РАЗВІЦЦЯ БЕЛАРУСКАЙ МОВЫ Ў ХХІ СТАГОДДЗІ (Праект). Падрыхтавалі: С. Запрудскі, А. Анісім, У. Кошчанка, С. Кручкоў, А. Мальдзіс, А. Таболіч, Г. Цыхун

Рабочая група рэкамендуе да друку на старонках газет першы варыянт праекта Стратэгіі, падрыхтаваны творчым калектывам у складзе С. Запрудскага, А. Анісім, У. Кошчанкі, С. Кручкова, А. Мальдзіса, А.Таболіч, Г. Цыхуна. Рабочая група і самі ўкладальнікі не лічаць, што пададзены праект… Read More ›

Пётра Мурзёнак: Шляхі да нацыянальнай дзяржавы. ІІІ. Моўнае пытаньне

Ключавыя словы: стан мовы, мадэлі існаваньня мовы Агульная мова, якой карыстаецца насельніцтва дзяржавы, з’яўляецца адной з галоўных характарыстык нацыі. У значнай ступені, менавіта ад вырашэньня гэтага пытаньня, ці загавораць беларусы па беларуску, залежыць не толькі канчатковае станаўленьне беларускай нацыі і… Read More ›

Галина Тумилович: Белорусская идентичность. Ключевые факторы и спорные моменты

Ключевые слова: Беларусь/ Белоруссия, идентичность, нация, государство, белорускость, окраины, перекресток, граница/пограничье, дебелорусификация. Белорусская идентичность: миф или реальность? Современный теоретический дискурс. В рамках современных социальных наук белорусская тематика не представляется больше неактуальной, на первый план при этом выступает недостаток известности работ… Read More ›