Гісторыя

Зачараваны беларушчынай. На 150-я ўгодкі першага рэдактара «Нашай Нівы», завадатара і жыццялюба Аляксандра Уласава

Аляксандр Уласаў — каларытны персанаж беларускага адраджэння, двухметровы асілак-атлет з пастаўленым голасам-басам. Ён быў эканамістам, палітыкам, асветнікам, завадатарам беларускага школьніцтва, а найперш прыгадваецца як шматгадовы рэдактар дарэвалюцыйнай «Нашай Нівы». Прычым слова «рэдактар» тут найчасцей дапаўняюць словам «легендарны», піша Сяргей Дубавец на «Свабодзе». … Read More ›

Ці мелі сэнс паўстанні XIX стагоддзя? А пратэсты 2020-га? Бунтаваць ці маўчаць? Дзейнічаць ці чакаць?

Разважае гісторык Аляксандр Пашкевіч. Калі чатыры гады таму народ масава выйшаў на вуліцы і плошчы, калі выплеснуліся крыўды і мары, якія капіліся 30 гадоў, мала хто думаў, што гэта выкліча ў адказ настолькі зверскія рэпрэсіі. Гэты махавік не спыняецца, у… Read More ›

Уладзімір Караткевіч. Як яму ўдалося застацца несавецкім і не скурвіцца? Ён дорага заплаціў

Сёння споўнілася 40 гадоў са дня смерці геніяльнага беларускага пісьменніка. Яго біяграфія многаму вучыць нас. Канец 1950-х. Глухая вёска на поўначы Беларусі. Лясы да гарызонту. Малады настаўнік гісторыі кідаецца ў народную стыхію, але хутка ягоны асветніцкі запал гасне: калегі па… Read More ›

Страшная трагедыя ў нашай гісторыі: як падчас Першай сусветнай з Беларусі вывезлі 1,2 мільёна жыхароў

Тое было ў напалеонаўскую вайну. Тое будзе і падчас Другой сусветнай. Беларусь была выкарыстаная як шчыт і поле бітвы. У Першую сусветную, якая пачалася 110 гадоў таму, расійскія генералы таксама выкарыстоўвалі тактыку выпаленай зямлі. Адступаючы, расійскае войска змушала жыхароў эвакуявацца… Read More ›

Пётра Мурзёнак: “Ад Беларускага этнаса да Беларускай Народнай Рэспублікі” (вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024,5-21, www.sakavik.net)

Пётра Мурзёнак: “Ад Беларускага этнаса да Беларускай Народнай Рэспублікі” (вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024, 5-21, http://www.sakavik.net) Анатацыя. Ідэалагічная барацьбы супраць расійскіх наратываў пра тое, што Украіна як дзяржава не існуе і не мае права існаваць з’яўляецца актуальнай і не… Read More ›

Лявон Карповіч: Нараджэньне Вялікага Княства (гісторыя ў марках) (вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024,70-99, www.sakavik.net)

Лявон Карповіч: Нараджэньне Вялікага Княства (гісторыя ў марках) (вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024, 70-99, http://www.sakavik.net) Анатацыя. У папярэднім, 32-м нумары часопіса “Культура. Нацыя”  былі прадстаўлены апавяданьні пра Вялікае Княства, заснаваныя на паштовых марках. На гэты раз аўтар падае даволі… Read More ›

Пётра Мурзёнак: “Священная война»(вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024, 100-113, www.sakavik.net)    

Пётра Мурзёнак: “Священная война»     (вэб-часопіс «Культура. Нацыя», №33, красавік 2024, 100-113, http://www.sakavik.net) Анатацыя. У артыкуле абмяркоўваюцца гістарычныя, ідэалагічныя і рэлігійныя прычыны вайны, разьвязанай Расіяй супраць Украіны – вайны, якая мае міжцывілізацыйны характар.

Лявон Карповіч: Дзякуй, Амэрыка! Сцэнар дакумэнтальнага тэлефільма (вэб-часопіс “КН”, №33, красавік 2024, 160-225

Лявон Карповіч: Дзякуй, Амэрыка! Сцэнар дакумэнтальнага тэлефільма. Гэта гісторыя найбуйнейшай у ХХ стагодзьдзі і самай забытай гуманітарнай акцыі, якую пад кіраўніцтвам Гербэрта Гувэра ажыцьцяўляла Амэрыканская Адміністрацыя Дапамогі ў 1920-1923.

Пётра Мурзёнак  “БНР – нязгасны сімвал падтрымкі нацыянальнай ідэнтычнасьці ў Канадзе” (вэб-часопіс “Kультура. Нацыя”, № 33, красавік 2024, 238-252, www.sakavik.net)

Пётра Мурзёнак  “БНР – нязгасны сімвал падтрымкі нацыянальнай ідэнтычнасьці ў Канадзе” (вэб-часопіс “Kультура. Нацыя”, № 33, красавік 2024, 238-252, http://www.sakavik.net) Анатацыя. У сваім дакладзе на міжнародным сімпозіюме “Спадчына 25 сакавіка і беларуская нацыянальная ідэнтычнасьць” (Варшава-Лондан, 25.03.2024), аўтар заасяродзіў увагу на… Read More ›

Пётра Мурзёнак: От Беларуского этноса к Беларуской Народной Республике (веб-журнал «Культура. Нация», №33, апрель 2024, 5-21, www.sakavik.net)

Пётра Мурзёнак: От Беларуского этноса к Беларуской Народной Республике (веб-журнал «Культура. Нация», №33, апрель 2024, 5-21, http://www.sakavik.net)  Аннотация. Идеологическая борьба с российскими нарративами о том, что Украина как государство не существует и не имеет права на существование, актуальна не только… Read More ›

Лявон Карпович: Рождение Великого Княжества (история в марках)(веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 33, апрель 2024, 70-99, www.sakavik.net)

Лявон Карпович: Рождение Великого Княжества (история в марках) (веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 33, апрель 2024, 70-99, http://www.sakavik.net) Аннотация. В предыдущем, 32-м номере журнала «Культура. Нация» была представлена история о Великом Княжестве Літовском, основанная на почтовых марках. На этот раз автор… Read More ›

Пётра Мурзёнак: «Священная война» (веб-журнал «Культура. Нация», №33, апрель 2024, 100-113, www.sakavik.net)

Пётра Мурзёнак: «Священная война» (веб-журнал «Культура. Нация», №33, апрель 2024, 100-113, http://www.sakavik.net) Аннотация. В статье рассматриваются исторические, идеологические и религиозные причины войны, которую Россия ведет против Украины – войны, носящей межцивилизационный характер. Имперское стремление России восстановить свое колониальное господство над… Read More ›

Лявон Карпович: Спасибо, Америка! Сценарий документального телефильма. (вэб-журнал «Культура. Нация», № 33, апрель 2024, 160-225, www.sakavik.net) 

Лявон Карпович: Спасибо, Америка! Сценарий документального телефильма. (вэб-журнал «Культура. Нация», № 33, апрель 2024, 160–225, http://www.sakavik.net)  Аннотация. Этот уникальный материал рассказывает о самой крупной и самой забытой гуманитарной акции XX века, которую провела Американская администрация помощи (ARA) под руководством Герберта… Read More ›

Piotra Murzionak: From the Belarusian ethnos to the Belarusian Democratic Republic (webzine “Kultura. Nation”, N 33, April 2024, 5-21, www.sakavik.net)  

Piotra Murzionak: From the Belarusian ethnos to the Belarusian Democratic Republic (webzine “Kultura. Nation”, N 33, April 2024, 5-21, http://www.sakavik.net)        Abstract. The ideological struggle against Russian narratives that Ukraine as a state does not exist and has no right to… Read More ›

Leon Karpovich: Thank you, America! The script of the documentary TV film. (webzine “Kultura.Natsyja”, issue 33, April 2024, 160-225, www.sakavik.net)

Leon Karpovich: Thank you, America! The script of the documentary TV film.         webzine “Kultura.Natsyja”, issue 33, April 2024, 160-225, http://www.sakavik.net Abstract. This unique material is about the largest and most forgotten humanitarian action of the 20th century, which was carried… Read More ›

Piotra Murzionak “The BNR is an indelible symbol of support for national identity in Canada”  (webzine “Kultura. Natsyja”, issue 33, April 2024, 238-252, www.sakavik.net)  

Piotra Murzionak “The BNR is an indelible symbol of support for national identity in Canada”    webzine “Kultura.Natsyja”, issue 33, April 2024, 238-252, http://www.sakavik.net Abstract. In the presentation at the international symposium “Heritage of March 25 and Belarusian National Identity” (Warsaw-London,… Read More ›

Тры памылкі Пазняка, у выніку якіх гісторыя Беларусі пайшла так, як пайшла

80-годдзе лідара Народнага Фронту — нагода прааналізаваць яго палітычны шлях. У якім моманце гісторыя Беларусі магла пайсці інакш і ці магла? І ці залежала гэта ад пазіцыі лідара Народнага Фронта? Мой адказ — так, магла, і так, залежала, піша Мікола… Read More ›

Битва на Синих Водах: как белорусы первыми в истории разгромили Орду

Победа великого князя Ольгерда стала началом крушения империи монголов. Есть даты, о которых мы мало знаем, хотя они сыграли решающую роль в истории Европы. К таким относится битва на Синих Водах. Битва на Синих водах обозначила новый этап славянской истории…. Read More ›

Севярын Квяткоўскі: Угодкі БНР – сучасны сімвалізм гістарычнай даты

Дзень Волі будзе дзяржаўным святам. Станаўленне беларускай незалежнасці не скончанае. Справу, распачатую сто шэсць гадоў таму айцамі-заснавальнікамі Беларускай Народнай Рэспублікі, працягваюць сёння дзясяткі тысяч беларусаў, а спачуваюць ужо мільёны. Я бы вельмі хацеў, каб у будучыні Дзень Волі быў звычайным… Read More ›

История ВКЛ: почему белорусы так отличаются от русских

Средневековое белорусское государство было передовым бастионом на границе с Московией. В последнее время россиян неприятно удивили заявления ряда авторов новейших публикаций (книг, статей, материалов в интернете) о том, что больше всего в прошлом Москва воевала не против татар или шведов,… Read More ›

10 величайших побед белорусов

Нам есть с кого брать пример. 1. Битва на Синих водах (осень 1362 года) Переоценить значение этой битвы, в которой войска Великого княжества Литовского под командованием князя Ольгерда разгромили объединенное войско трёх татарских князей, довольно сложно. Именно эта победа положила начало освобождению… Read More ›

Уладзіслаў IV Ваза: як ВКЛ і Польшча паставілі над Масквой свайго цара

Сын Жыгімонта ІІІ вярнуў нашай дзяржаве Смаленск і мноства гарадоў на ўсходзе. Вялікі князь Літоўскі і кароль польскі Уладзіслаў IV Ваза нарадзіўся 9 чэрвеня 1595 г. у Кракаве. Яго бацькамі былі кароль Рэчы Паспалітай Жыгімонт ІІІ Ваза і Ганна Габсбургская. Маці Уладзіслава памерла, калі яму… Read More ›

История ВКЛ: почему белорусы так отличаются от русских

Средневековое белорусское государство было передовым бастионом на границе с Московией. В последнее время россиян неприятно удивили заявления ряда авторов новейших публикаций (книг, статей, материалов в интернете) о том, что больше всего в прошлом Москва воевала не против татар или шведов,… Read More ›

«Каго любіш? — Люблю Беларусь!» Гісторыя жыцця Кастуся Каліноўскага, у якога сёння — дзень народзінаў 

“Наша Ніва“ Постаць Кастуся Каліноўскага, з аднаго боку, у Беларусі агульнавядомая, з другога ж — ахутаная таямніцамі. Архіўны артыкул, упершыню апублікаваны ў «Нашай гісторыі» ў 2019 годзе. На Замкавай гары ў Вільні знойдзеныя парэшткі паўстанцаў, пакараных падчас паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі… Read More ›

Ад мора да мора: як ВКЛ дасягнула піка магутнасці і сілы

За Вітаўтам наша дзяржава стала самай вялікай у Еўропе. Прыблізна ў 1377 годзе памёр князь Альгерд, пасля ягонай смерці пачалася вайна за ўладу ў княстве паміж ягоным сынам Ягайлам і братам Альгерда, Кейстутам, піша сайт vklby.com. Неўзабаве, Ягайла забівае Кейстута, здолеўшы прывабіць яго разам з… Read More ›

Яны вернуцца! Як выгнаннікі ўзначалілі палітыку посткамуністычнай Еўропы

  З вуснаў адыёзных беларускіх прапагандыстаў можна часта пачуць істэрычныя заявы пра тое, што тыя, хто з’ехаў з краіны, ужо больш сюды ніколі не вернуцца. Але досвед еўрапейскіх краін пасля падзення таталітарных ці дыктатарскіх рэжымаў гаворыць зусім пра адваротнае.  Фота:… Read More ›

Piotra Murzionak: Short presentation on Black Ribbon Day (web-magazine “Culture. Nation”, issue 32, November 2023, 285, www.sakavik.net)

Piotra Murzionak: Short presentation on Black Ribbon Day.              August 23, 2023, in front of the Russian Embassy in Ottawa                                 (web-magazine “Culture. Nation”, issue 32, November 2023, 285, http://www.sakavik.net) PDF-file of the article is attached.

Siarhei Paniznik:  We will remember – They will not forget us.  Webzine“Kultura.Natsyja”, issue 32, November 2023, 291-301, www.sakavik.net )

Siarhei Paniznik:  We will remember – They will not forget us       (webzine “Kultura.Natsyja”, issue 32, November 2023, 291-301, http://www.sakavik.net ) Abstract. By tradition, famous Belarusian poet, and active author of the magazine “Culture. Nation” Mr. S. Paniznik submits a calendar… Read More ›

Лявон Карпович: Рассказы почтовых марок о Великом княжестве (веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 32, ноябрь 2023, 14-51, www.sakavik.net)

Лявон Карпович: Рассказы почтовых марок о Великом княжестве      (веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 32, ноябрь 2023, 14–51, http://www.sakavik.net) Резюме. Почтовые марки отражают не только развитие систем письменной почты за последние два столетия, но и весь спектр истории, искусства и культуры,… Read More ›

Пётра Мурзёнак: Краткая презентация ко Дню черной ленты. 23 августа 2023 года, перед посольством России в Оттаве (веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 32, ноябрь 2023, 285, www.sakavik.net)

Пётра Мурзёнак: Краткая презентация ко Дню черной ленты.               23 августа 2023 года, перед посольством России в Оттаве. (веб-журнал “Культура. Нация”, вып. 32, ноябрь 2023, 285, http://www.sakavik.net) PDF-file of article in Belarusian is attached

Пётр Мурзёнак: Выступление на торжественном собрании, посвященном 75-летию Беларусско-Канадской Ассоциации. (веб-журнал “Культура. Нация”, №32, ноябрь 2023, 288-290, www.sakavik.net)

Пётр Мурзёнак: Выступление на торжественном собрании, посвященном 75-летию Беларусско-Канадской Ассоциации                      (2 ноября 2023 г., 19:00, суббота, онлайн-трансляция круглого стола)      (веб-журнал “Культура. Нация”, №32, ноябрь 2023, 288-290, http://www.sakavik.net) PDF-file of article in Belarusian is attached

Першы расстрэл беларускай інтэлігенцыі. 90 гадоў справе «Беларускага нацыянальнага цэнтра»: як гэта было арганізавана

  У снежні 1933 года чэкістамі скончылася «расследаванне» справы «Беларускага нацыянальнага цэнтра». Амаль сотня дзеячаў была асуджана. У БССР гэтыя людзі прыбылі, уцякаючы ад пераследу польскімі ўладамі, але тут іх чакала жахлівае. Вынікам сфальсіфікаванай справы стаў першы масавы расстрэл беларускай… Read More ›

Этнацыд беларусаў: Мільён імёнаў арыштаваных. Зьявілася новая база зьвестак аб рэпрэсіях у Беларусі

Прэзэнтацыя праекту адбудзецца 1 сьнежня ва Ўроцлаве. Усяго ў базе, «зьлітай» з МУС, імёны мільёна асуджаных у пэрыяд з 1917-га па 1990-я гады. Каардынатарка праекту ад ініцыятывы ByProsvet Яніна (імя зьмененае дзеля бясьпекі. — РС) у размове са Свабодай расказала, што база асуджаных… Read More ›

Угодкі Слуцкага Збройнага чыну: «За Беларусь яны былі гатовыя пайсці на ўсё»

У Варшаве прайшоў Дзень беларускіх герояў. Сотні беларусаў, нягледзячы на марознае надвор’е, прайшліся маршам па цэнтральных вуліцах Варшавы, ушанаваўшы памяць герояў Слуцкага паўстання. Арганізатарам акцыі выступіў лідар руху салідарнасці “Разам” Вячаслаў Сіўчык. Шэсце пад бел-чырвона-белымі сцягамі пачалося з гімна “Пагоня”. У… Read More ›

Павел Казарин: Культурная дистанция прямого выстрела

Украинская правда КОЛЛАЖ: АНДРЕЙ КАЛИСТРАТЕНКО Культурная дистанция. Краеугольный камень в фундаменте нашей войны. Культурная дистанция народов может быть разной. Например, между украинцами и норвежцами культурная дистанция будет явно больше, чем между украинцами и беларусами. Потому что кириллический алфавит. Потому что… Read More ›

Што стала з расійскімі помнікамі, якія імперыя ставіла ў нацыянальных правінцыях 

Практыка манументальнай прапаганды вядомая здаўна, хоць найбольш уражвальных маштабаў яна набыла ў таталітарных дзяржавах. Да яе звяртаўся і расійскі рэжым, узводзячы помнікі ў гонар дзеячаў свайго імперскага пантэона на землях паднявольных народаў. І сёння Масква трымаецца той жа практыкі, дорачы… Read More ›

Aким Галимов: “Исконно русская земля” – это там, где россияне все уничтожили и стерли историю

РОМАН КРАВЕЦ  Акім Галімов – один із найпомітніших популяризаторів історії в українському Youtube. На його канал “Реальна історія”, який був створений у лютому цього року, підписано понад 300 тисяч осіб. Галімов працює продюсером “1+1 media”, де створює документальні фільми для телеканалів цієї… Read More ›

У Віцебску адзначылі 400-годдзе мучаніцкай смерці святога Язафата Кунцэвіча і падвялі вынікі літаратурна-мастацкага конкурсу

Кампанія Вольгі Бондаравай пацярпела крах. Біскуп Алег Буткевіч Святы Язафат Кунцэвіч з’яўляецца апекуном Віцебскай дыяцэзіі, літургічны ўспамін якога прыпадае на 12 лістапада. У гэты дзень у 400-ю гадавіну мучаніцкай смерці Віцебская кафедра вакол алтара сабрала шмат вернікаў, а сярод іх… Read More ›

Як назва «Беларусь» напоўнілася палітычным сэнсам 

  Вядомы даследчык гісторыі Беларусі, дацэнт Інстытута гісторыі Упсальскага ўніверсітэта Андрэй Катлярчук у чарговым выпуску ютуб-канала «Гісторыя на Свабодзе» распавёў, якія рэгіёны існавалі ў Вялікім Княстве Літоўскім, дзе праходзілі межы Беларусі ў XIX стагоддзі і ці можна гаварыць, што з абвяшчэннем БНР… Read More ›

Праблема «ліцвінізму» не можа стаць палітычнай, бо беларусам не цесна ў межах сваёй краіны — гісторык Пашкевіч

Наколькі сур’ёзна стаіць праблема «ліцвінізму», ці мае сэнс ужываць тэрміны «летувіс» і «Летува» і ці ёсць пад тэорыямі «ліцвінізму» гістарычныя падставы, разважае гісторык Аляксандр Пашкевіч у чарговым выпуску ютуб-канала «Гісторыя на Свабодзе». Сяргей Абламейка і Аляксандр Пашкевіч падчас абмеркавання праблемы «ліцвінізму». Срыншот svaboda-historyja… Read More ›

Адбіткі імперый. Чаму Польшча палітычна дзеліцца па колішняй граніцы Расіі і Германіі

Вынікі парламенцкіх выбараў у Польшчы зноў выявілі палітычны падзел краіны па мяжы, якой не існуе ўжо больш за стагоддзе. Разабраліся, чаму так адбылося і ці можна адшукаць нешта падобнае ў Беларусі. Вынікі парламенцкіх выбараў у Польшчы. Тэрыторыі Польшчы (захад і… Read More ›

Дзень Вайсковай славы!!! БІТВА ПАД ВОРШАЙ

Бітва пад Оршай: усё было не зусім так, як раней меркавалі  Аўтар: Алесь Казакоў Сёння — Дзень беларускай вайсковай славы. Перамагчы маскоўскае войска дапамаглi не гарматы, як раней лiчылi, а пяхота з аркебузамi. Пiша кандыдат гiстарычных навук Алесь Казакоў. У… Read More ›

«Гісторыя на Свабодзе». Алег Латышонак пра паўстаньне 1863–1864 гадоў: «Гэта катастрофа»

Глядзець камэнтары  Друкаваць Мы працягваем размову з гісторыкам, які блізкі да стварэньня альтэрнатыўнай гісторыі Беларусі. Яго нечаканыя і парадаксальныя трактоўкі вядомых падзеяў і фактаў гісторыі выклікаюць шмат спрэчак і пярэчаньняў. Наш сёньняшні суразмоўца — беларускі гісторык у Польшчы, прафэсар Алег… Read More ›

Уладзіслаў IV Ваза: як ВКЛ і Польшча паставілі над Масквой свайго цара

Сын Жыгімонта III вярнуў нашай дзяржаве Смаленск і мноства гарадоў на ўсходзе. Вялікі князь Літоўскі і кароль польскі Уладзіслаў IV Ваза нарадзіўся 9 чэрвеня 1595 у Кракаве. Яго бацькамі былі кароль Рэчы Паспалітай Жыгімонт III Ваза і Ганна Габсбургская. Маці Уладзіслава памерла, калі яму было… Read More ›

Кафкіянская імперыя і яе метады. 200 гадоў з пачатку «працэсу філаматаў і філарэтаў» 

У канцы чэрвеня 2023 года спаўняецца роўна 200 гадоў з таго моманту, як у Вільню з Варшавы прыбыў расійскі сенатар Мікалай Навасільцаў, другая пасля Канстанціна Паўлавіча, брата цара Аляксандра І, асоба ў створаным расійскімі ўладамі Царстве Польскім, фактычна царскі намеснік…. Read More ›

Расійскія бунты і прыгожынскі мяцеж

Наша Ніва, 28 чэрвеня 2023 года Чаму Прыгожын абудзіў успаміны пра Смуту і каму ўдалося скінуць уладу ў Расіі  На фоне мяцяжу Прыгожына супраць кіраўніцтва расійскіх войскаў усплываюць шматлікія аналогіі з іншымі гістарычнымі падзеямі. «Раніца пакарання смерцю стральцоў». Карціна Віктара… Read More ›

Девять воинских побед, которыми могут гордиться белорусы

Знать историю своей родины так же важно, как и любить ее. Жить спокойно на своей земле белорусам никогда не давали: история помнит 140 нападений крестоносцев, 95 вторжений крымских татар, четыре с половиной столетия (1368-1795) полномасштабных войн с Московией, две мировые… Read More ›

Пётра Мурзёнак “Гістарычная роль БНР і важныя факты з яе жыцця” (webzine “Kultura.Natsyja”, issue 31, April 2023, 11-20, www.sakavik.net)

Да 105-й гадавіны Беларускай Народнай Рэспублікі Пётра Мурзёнак “Гістарычная роль БНР і важныя факты з яе жыцця” Выканаўчы Камітэт Рады абвясціў сябе часовай уладай на Беларусі для кіраваньня краем (І), абвясціў Беларусь Народнай Рэспублікай, БНР (ІІ),  і абвясціў БНР незалежнаю… Read More ›