Беларусь у 2025 годзе ўпершыню за час свайго суверэннага існавання дасягнула рэкорднага ўзроўню экспарту прадуктаў харчавання і сельскагаспадарчай сыравіны — каля 10 мільярдаў долараў ЗША. Пра гэта паведаміла Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, піша выданне «Белорусы и рынок».

Пастаўкі аграрнай прадукцыі забяспечылі прыблізна чвэрць усяго таварнага экспарту краіны, замацаваўшы аграпрамысловы комплекс як адну з галоўных крыніц валютных паступленняў.

На фоне санкцый, абмежаванага доступу да рынкаў ЕС і праблем у прамысловасці менавіта сельская гаспадарка застаецца асноўнай апорай знешняга гандлю. 

Структура гэтага экспарту істотна не змянілася. Асноўную частку паставак, каля 40 %, складае малочная прадукцыя — сыры, сухое малако, масла, сыроватка і іншыя перапрацаваныя вырабы, арыентаваныя на масавыя рынкі. Гэта найбольш стабільны сегмент, менш залежны ад цэнавых ваганняў.

Другую пазіцыю займае мясная прадукцыя — каля 19 % экспарту. Пастаўкі ялавічыны, птушкі і прадуктаў перапрацоўкі павялічваюцца за кошт росту вытворчасці і выхаду на новыя рынкі, дзе патрабаванні да якасці ніжэйшыя, але аб’ёмы большыя.

Астатнюю частку экспарту складаюць збожжавыя і алейныя культуры, прадукцыя раслінаводства, камбікармы і іншыя аграпрамысловыя тавары. У цэлым акцэнт робіцца на аб’ёмы і перапрацоўку сыравіны, а не на дарагія нішава-тэхналагічныя прадукты.

У 2025 годзе беларускае харчаванне пастаўлялася ў 116 краін свету, але асноўныя аб’ёмы прыпадаюць на краіны СНД, перадусім на Расію. Значны рост паставак адзначаецца таксама ў краіны Азіі, Афрыкі і Блізкага Усходу, куды Беларусь пераарыентавала экспарт з-за закрытых або абмежаваных заходніх рынкаў. Еўрапейскі напрамак застаецца нестабільным і не адыгрывае вызначальнай ролі з-за санкцый, лагістычных і рэгулятарных бар’ераў.

Рэкордны рост, як лічыць «Белорусы и рынок», быў дасягнуты не за кошт эканамічнага прарыву, а дзякуючы глыбокай перапрацоўцы сельгассыравіны, актыўнай дзяржаўнай падтрымцы АПК, пашырэнню гандлёвых кантактаў па-за межамі ЕС і стаўцы на вялікія аб’ёмы паставак, а не на высокую рэнтабельнасць. Фактычна Беларусь навучылася стабільна прадаваць шмат і адносна танна.

Аднак за лічбай у 10 мільярдаў долараў хаваюцца і рызыкі. Харчовы экспарт усё больш кампенсуе слабасць іншых сектараў эканомікі — машынабудавання, хіміі і высокіх тэхналогій. Гэта ўзмацняе залежнасць краіны ад аграсектара і робіць эканоміку ўразлівай да цэнавых ваганняў і палітычных рашэнняў асноўных пакупнікоў.

Categories: Зьнешнія адносіны, Нацыя Беларусы