Асьвета

Вячаслаў Насевіч: У Беларусі рэалізаваўся не зусім той спосаб пабудовы нацыі, да якога заклікалі нацыянальныя агітатары

Перш за ўсё абгавару, што я разглядаю ідэнтычнасць як шматузроўневую з’яву. Чалавек схільны атаясамліваць сябе з колам сваіх родзічаў, сацыяльнай альбо прафесійнай групай, зямляцтвам (малой радзімай), этнасам (нацыяй), цывілізацыйнымі альбо канфесійнымі супольнасцямі (хрысціянін, еўрапеец). Праявы беларускай ідэнтычнасці могуць мець, як… Read More ›

Этнацыд беларусаў пачынаўся ў ХVI стагоддзі: расійскі старац Арцемій, які бег з Масквы ў ВКЛ, паклаў канец беларускаму кнігадрукаванню

У 1562 годзе ў Нясвіжы быў выдадзены «Катэхізіс» Сымона Буднага — першая кніга, надрукаваная на тэрыторыі сучаснай Беларусі на старабеларускай мове, якая магла змяніць ход беларускай гісторыі. Аднак замест магутнай хвалі нацыянальнага кнігадрукавання гэтая ініцыятыва хутка згасла. Чаму так сталася?… Read More ›

Тадэвушу Касцюшку — 280 гадоў. Герой двух кантынентаў, але не шчаслівы чалавек

Апошні герой Рэчы Паспалітай толькі чатыры гады дарослага жыцця пражыў у сваім доме, хоць усё жыццё ваяваў за тое, каб мець Радзіму. Тадэвуш Касцюшка нарадзіўся 4 лютага 1746 года ў Мерачоўшчыне. Публікуем архіўны матэрыял пра аднаго з самых вядомых выхадцаў… Read More ›

эТНАЦЫД БЕЛАРУСАЎ: Знайшліся фонды пінскай бібліятэкі ордэна францысканцаў. Яны ў Санкт-Пецярбургу

Даследчык-беларус з Масарыкавага ўніверсітэта ў чэшскім горадзе Брно Андрэй Калавур на сваёй старонцы ў фэйсбуку расказаў пра лёс адной з найстаражытнейшых і найбагацейшых бібліятэк з Беларусі, якая была вывезеная ў Расію пасля таго, як у 1939 годзе ў Заходнюю Беларусь увайшла Чырвоная… Read More ›

Да дня Сьвятога Валянціна Психологи развеяли три мифы о привлекательности – ні супрацілегласьць і ні зьнешнасьць – галоўнае – падобныя рытмы сэрца і рэакцыі скуры (дотык …)

Накануне Дня святого Валентина. На фоне приближающегося Дня святого Валентина психологи напоминают, что представления о человеческом влечении, подпитанные романтическими фильмами и поп-культурой, часто далеки от реальности. Исследователи выделяют три самых распространенных мифа, пишет Psychology Today (перевод — сайт Charter97.org). Миф 1: Противоположности притягиваются…. Read More ›

Вось як яна выглядала дзяўчына, якая жыла пад Мінскам 500 гадоў таму – сьведчаць беларускія навукоўцы

Вучоныя Інстытута гісторыі НАН Беларусі аднавілі аблічча жыхаркі Гарадзішча пад Мінскам, якая жыла у перыяд з 14 па 16 стагоддзе, паведамляе тэлеграм-канал установы.  Антраполагі і мастакі-рэканструктары прадставілі адноўлены знешні выгляд дзяўчыны, якая жыла некалькі стагоддзяў таму каля сучаснага Мінска. Усё… Read More ›

Пяць фактаў пра тарашкевіцу, ці беларускі клясычны правапіс

01 люты 2026, 11:00 Падзяліцца Глядзець камэнтары Друкаваць Да дня нараджэньня Браніслава Тарашкевіча 1. Першая навукова абгрунтаваная кадыфікацыя беларускай мовы «Беларуская граматыка для школ», якую ў 1918 годзе выдаў мовазнаўца Браніслаў Тарашкевіч, стала першым агульнапрынятым стандартам беларускае літаратурнае мовы. Калі дагэтуль мова друкаваных… Read More ›

«Жыве!» ці «Жыве вечна!»? Як правільна? Вакол гэтага пытання разгарнулася палкая дыскусія

«Жыве Беларусь!» — гэты вокліч святы для мільёнаў. Але як адказаць на яго правільна, каб не парушыць гістарычную традыцыю і захаваць рытм?  Ініцыятарам спрэчкі стаў культавы перакладчык Сяргей Шупа. На сваёй старонцы ў фэйсбуку ён пакінуў эмацыйны допіс, у якім раскрытыкаваў… Read More ›

Настаўнікаў менш, вучняў больш, мінус 192 школы за шэсьць гадоў. Што адбываецца ў беларускай адукацыі

10 студзень 2026, 11:00  Падзяліцца  Глядзець камэнтары Агулам у Беларусі не стае 426 настаўнікаў. Найбольш бракуе настаўнікаў-прадметнікаў. Што кажа сьвежая статыстыка адукацыі і чаму настаўнікаў становіцца менш, а вучняў больш. Белстат апублікаваў сьвежую статыстыку колькасьці дзіцячых садкоў, школаў, ВНУ, а таксама колькасьці вучняў і пэдагогаў…. Read More ›

9 різдвяних традицій, які повертаються в активний ужиток. 9 калядных традыцый, якія актыўна вяртаюцца ў жыцьцё

Людмила Панасюк — 20 грудня, 06:00 Depositphotos/i.mylinska.gmail.com 11161 Кожна родина має свої улюблені традиції на Різдво. Готувати кутю та узвар, підкладати сіно та часник під скатертину на Святвечір, обмінюватися подарунками, співати за столом колядки – здавалося б, такі дрібниці, але саме… Read More ›

Ціханоўская атрымала прэмію імя Маргарэт Тэтчэр і прысьвяціла яе беларускім жанчынам

12 сьнежань 2025, 10:46  Падзяліцца  Глядзець камэнтары Цырымонія ўручэньня адбылася 11 сьнежня ў Рыме. Прэмію разам са Сьвятланай Ціханоўскай атырмала прэм’ер-міністар Італіі Джорджа Мэлёні. Цырымонія прайшла на Кангрэсе эўрапейскіх кансэрватараў у Рыме. Як паведаміў «Позірк», Сьвятлана Ціханоўская прысьвяціла прэмію «сьмелым беларускім жанчынам, якія… Read More ›

«Украіна» была не толькі на поўдзень ад Беларусі, але і на ўсходзе ды поўначы

Тэрмін «украіна» ў XVI стагоддзі меў зусім іншае напаўненне, чым сёння. Гэта было не проста геаграфічнае абазначэнне «краю» дзяржавы, а паняцце, шчыльна звязанае з вайной і абаронай. Гісторык Мікола Волкаў прааналізаваў дакументы Вялікага Княства Літоўскага таго часу і прыйшоў да… Read More ›

Калі дыктатуру скінулі самі сілавікі: як маладыя афіцэры зрабілі Партугалію дэмакратычнай

У ноч на 25 красавіка 1974 года вайскоўцы са зброяй у руках занялі галоўныя аб’екты сталіцы. Партугальскі ГУБАЗіК спрабаваў супраціўляцца, але нядоўга. Шлях да дэмакратыі быў розны для розных краін. У Партугаліі сістэму змянілі тыя, хто мелі яе бараніць: вайскоўцы.  Партугалія… Read More ›

Самая беларуская літара? У літоўскай мове кірылічная «ў» з’явілася раней, чым у беларускай

Літара «ў» даўно лічыцца сімвалам беларускай мовы і нават мае свой помнік у Полацку. Аднак гістарычныя крыніцы сведчаць, што гэты знак (разам з апострафам у якасці раздзяляльніка) быў распрацаваны і актыўна ўжываўся для запісу літоўскай мовы кірыліцай яшчэ ў сярэдзіне… Read More ›

Самая вялікая беларускамоўная гімназія ў Мінску адзначыла 35‑гадовы юбілей

Урачыстае мерапрыемства, прысвечанае 35‑гадоваму юбілею Мінскай гімназіі № 4, адбылося 3 снежня, пішуць «Мінск-Навіны». Падзея сабрала настаўнікаў, ветэранаў педагагічнай працы, сёлетніх вучняў і іх бацькоў, а таксама выпускнікоў розных гадоў і ганаровых гасцей. — Я, як кіраўнік, паставіў задачу, каб гэтае свята… Read More ›

Chatham House: Ці хочуць беларусы саюза з Расіяй? Вынікі новага апытання

Chatham House паказаў вынікі новага даследавання поглядаў беларусаў на вайну, унутраную і замежную палітыку. Апытанне, пра якое ідзе гаворка, праходзіла сёлета ў жніўні і лістападзе. У ім узялі ўдзел 713 беларусаў, выбарка абмежаваная карыстальнікамі інтэрнэту. На вынікі апытання можа ўплываць… Read More ›

“Быть верным, добрым и послушным рабом”. Как исчезла Гетманщина, принимая российские правила игры

Евгений Руденко30 ноября, 05:30 11808 Любое соглашение с россиянами – все равно что монета с двумя сторонами. На лицевой ее части – обещания спокойствия, благополучия и богатства. На обратной – разрушение и смерть. Так случилось, что выбор судьбы по жребию… Read More ›

Махатма Гандзі: ад чалавека, які верыў імперыі і ў імперыю, да чалавека, які тую імперыю перамог

Разам са сваім народам Махатма прайшоў доўгую эвалюцыю. Не ўсё з запаветаў Гандзі могуць пераняць беларусы. Тактыка Гандзі працавала ва ўмовах прававой дзяржавы, якой была Брытанская імперыя. У нас сітуацыя іншая. І тым не менш, захапляльная гісторыя жыцця і перамогі… Read More ›

Дарагія чытачы! Запрашаем вас пачытаць 36-ты нумар часопіса “КУЛЬТУРА. НАЦЫЯ”

Будзем рады, калі ён вам спадабаецца і ў вас узнікне жаданьне падзяліцца з працай часопіса са сваімі блізкімі людзьмі. Калі ласка, зрабіце рэкламу часопісу і рассылайце добрую вестку аб ім. Шчыра дзякуем і віншуем вас з надыходзячымі сьвятамі – Калядамі… Read More ›

Piotra Murzionak: The Origins of the Western Ruthenian/Belarusian Ukrainian Civilization and Its Contemporary Confrontation with the Eurasian/Russian Civilization (webzine “Culture. Nation,” issue 36, November 2025, pp. 7-49, www.sakavik.net)

Abstract. The relatively calm “geopolitical” period in the world that could be observed after the collapse of the USSR has resumed with new force in the form of a desire for a new division of the world, which can now… Read More ›

Liavon Karpovich: Autumn. Prosperity. The highest power (XVI century – first half of the XVII century)(webzine “Culture. Nation,” issue 36, November 2025, pp. 50-104, www.sakavik.net)

Abstract. The magazine “Culture. Nation” continues Mr. L. Karpovich’s historical stories about our homeland, based on postage stamps. This time the author provides a detailed description of events in the Grand Duchy of Lithuania, especially concerning the 16th and 17th… Read More ›

Piotra Murzionak: In Memory of Iryna Farion and Andriy Parubiy – self-sacrificing intellectuals and nationalists of contemporary Ukraine  (webzine “Culture. Nation,” issue 36, November 2025, pp. 214-217, www.sakavik.net)        

Abstract. The editorial board of the journal Culture. Nation has decided to pay tribute to Iryna Farion and Andriy Parubiy — people who tragically perished for their convictions in life, which were dedicated to constant work for the benefit of the Ukrainian… Read More ›

Пётра Мурзёнaк: Истоки Западно-рутэнской/Беларусско-Украинской цивилизации и её современное противостояние с Евразийской/Русской цивилизацией (веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 7-49, www.sakavik.net)

Аннотация. Относительно спокойный «геополитический» период в мире, наблюдавшийся после распада СССР, возобновился с новой силой в виде стремления к новому разделу мира, который теперь можно довольно чётко обозначить. Прежнее «биполярное» противостояние Запада и СССР, похоже, сменилось разделом мира между тремя… Read More ›

Лявон Карпович: Осень. Процветание (XVI cт. – первая половина XVII ст.) (веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 50-104, www.sakavik.net)

Аннотация. Журнал «Культура. Нация» продолжает серию исторических рассказов Л. Карповича о нашей родине, основанных на почтовых марках. На этот раз автор подробно описывает события в Великом княжестве Литовском, особенно что касается 16-го и первой половины 17 столетий. Речь идет о… Read More ›

Пётра Мурзёнак: Что мы строим?(веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 105-132, www.sakavik.net)

Аннотация. Автор пытается понять, какой будет Беларусь в будущем – останется ли она гражданским русскоязычным государством «лукашенковского типа», будет ли поглощена агрессивной Россией или беларусы наконец смогут реализовать национальную идею? Поиски последней ведутся, но пока она даже не получила чёткого… Read More ›

Юрась Рапецкий: Вечная ли душа человека? (веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 133-140, www.sakavik.net)

Аннотация. В статье «Вечна ли человеческая душа?» автор Ю. Рапецкий отвечает на вопросы, поставленные ему другом, о вечности или «невечности» человеческой души. Статья начинается с трёх вопросов, затем передаётся более детальная статья, в которой автор указывает на библейское учение о… Read More ›

Пётра Мурзёнак: Как правильно здороваться по нашему? (веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 170-174, www.sakavik.net)       

                                                                          Аннотация. Автор, на примере взаимоотношений с родными людьми, рассуждает в данном очерке о том, как правильно здороваться по-беларусски.

Сергей Бессараб: НАН БЕЛАРУСИ. ИНСТИТУЦИОНАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ (веб-журнал «Культура. Нация», №36, ноябрь 2025, 224-264, www.sakavik.net)

В статье анализируются финансирование и объективные показатели деятельности НАН Беларуси. В заключительном разделе представлена ​​информация о репрессиях в отношении учёных Академии после Революции 2020 года.

Навукоўцы выявілі, што валоданне некалькімі мовамі запавольвае біялагічнае старэнне

Паводле ацэнак, да 70% насельніцтва свету валодае больш чым адной мовай. Гэта не проста культурнае багацце ці перавага ў кар’еры. Новае маштабнае еўрапейскае даследаванне паказвае, што шматмоўе можа быць адным з ключоў да здаровага і павольнага старэння. Навукоўцы даўно падазравалі,… Read More ›

Батурин, который продолжается. Настоящие первопричины российской агрессии – от Мазепы до наших дней

Евгений Руденко2 ноября, 05:30 20217 Для развития казацкого государства гетман Иван Мазепа, удачно лавируя между прихотями Московии, имел рекордный по сравнению с предшественниками срок – двадцать с лишним лет. Но стоило ему пойти на сделку со шведами, как Петр I уничтожил гетманскую… Read More ›

«Быць падрыхтаванымі да зьменаў». Беларускія дэмакратычныя сілы выпрацоўваюць альтэрнатыву «вэртыкалі»

30 кастрычнік 2025, 13:05  Глядзець камэнтары Беларускія прадстаўнікі 28–30 кастрычніка прынялі ўдзел у Кангрэсе мясцовых і рэгіянальных уладаў Рады Эўропы ў Страсбургу, хоць афіцыйна Беларусь не ўваходзіць у гэтую арганізацыю і не падпісвала Эўрапейскую хартыю аб мясцовым самакіраваньні, ухваленую 40… Read More ›

Як стварыць радавод ці справіцца з выгараннем? Пачынаецца набор на бясплатныя анлайн-курсы ад «Нацыі лідараў»

Далучыцца да курсаў «Нацыі лідараў» бясплатна можа кожны ахвотны. На занятках мінімум тэорыі — усё скіравана на практыку. Адукацыйны хаб «Нацыі лідараў» запрашае на заняткі па радаводзе, псіхалагічнай устойлівасці, эфектыўным планаванні, стварэнні супольнасцяў і іншыя. Усе курсы бясплатныя, а навучанне арганізавана анлайн:… Read More ›

Этнацыд беларусаў: Эканамістка Лузгіна: За межамі Беларусі аказалася не менш за 400 тысяч беларусаў

Не менш за 400 тыс. або каля 4,4% грамадзян Беларусі жывуць і працуюць за межамі краіны. Прыкладна такія лічбы атрымліваюцца, калі скласці дадзеныя па асноўных напрамках міграцыі беларусаў, піша эканаміст Анастасія Лузгіна ў «Банку ідэй». Па словах А. Лузгіной, па стане на… Read More ›