«Халодны, шчыры, спакойны, трохі цынічны і абсалютна адважны» — Рымас Армайціс, які быў інструктарам Палка Кастуся Каліноўскага, расказаў гісторыю таго, што стала сяброўствам давеку.

Літовец Рымас Армайціс, які быў інструктарам Палка Кастуся Каліноўскага ў самы цяжкі час — першыя гады вайны Расіі з Украінай, выклаў у сябе ў фэйсбуку ўспаміны пра знаёмства з беларусам Міраславам Лазоўскім. Пачалося гэтае знаёмства ў 2022 годзе. На той час беларус камандаваў «пяцёркай» — разведвальна-штурмавой групай добраахвотнікаў.

«Сур’ёзны, дужы, упарты да мозгу касцей. Спачатку наша камунікацыя складалася з суцэльных спрэчак. Ён ішоў першым — заўсёды. Ніколі не адступаў. А я, стары воўк, ужо тады разумеў: такія, як ён, альбо становяцца легендамі, альбо хутка гінуць, як тыя ганчакі», — піша Армайціс.

І, кажа літовец, падчас вучэнняў ён вырашыў праверыць камандзіра і зладзіў яму пастку — так званы «дыванок». Лазоўскі, які прывык ісці напралом, у пастку трапіў і паводле легенды манеўраў, «загінуў». Гэты выпадак стаў паваротным: Міраслаў прызнаў паразу, паціснуў Рымасу руку і пачаў прыслухоўвацца да парад. Паводле словаў літоўца, яго пабрацім зразумеў, што

для перамогі недастаткова быць проста адважным — трэба ўмець выжываць і берагчы людзей.

Асаблівую павагу інструктара Міраслаў заслужыў падчас планавання адной з аперацый Галоўнага ўпраўлення разведкі Украіны. Калі Рымас пачаў задаваць камандаванню нязручныя пытанні пра хібы плана, які быў ідэальным толькі на паперы, літоўца як чалавека без фармальнай высокай пасады папрасілі пакінуць памяшканне. Тады не змаўчаў ужо Лазоўскі. «Дзеда, я задаў тыя самыя пытанні, што і ты. Цяпер яны мне ўсё патлумачылі», — расказаў Лазоўскі Армайцісу пасля нарады.

У Армайціса быў пазыўны «Дзед».

«У той дзень я ўпершыню ўбачыў у ягоных вачах сапраўдную павагу. «Нарэшце вы навучыліся не баяцца», — сказаў я яму. І мы паціснулі адзін аднаму рукі як роўныя», — згадвае аўтар допісу.

У пекле Бахмута — яго абарона працягвалася з 2022 да 2023 гадоў — іх шляхі перапляліся яшчэ мацней. Рымас займаўся лагістыкай і эвакуацыяй параненых, а Міраслаў заставаўся на «нулі».

«З «Мышам» (у Лазоўскага быў пазыўны «Мыш»— НН) мы размаўлялі гадзінамі. Ён быў для мяне прыкладам. Я для яго — таксама. Халодны, шчыры, спакойны, трохі цынічны і абсалютна адважны. Такіх, як ён, заўсёды бракуе. Вельмі бракуе», — адзначае Рымас і апісвае апошні бой героя:

«Вагнераўцы» амаль атачылі будынак, які мы яшчэ ўтрымлівалі. Мыш запрасіў эвакуацыю для сваіх байцоў. ГУР адмовіў — трэба трымацца далей. Тады ён папрасіў дазволу выйсці па падмацаванне. Выйшаў. Калі ён з дапамогай дабраўся да патрэбнага будынка — прыляцела 240‑мм міна з 2С4 «Цюльпан». Будынак абрынуўся. Кагосьці прыціснула плітамі, нехта быў паранены, нехта загінуў імгненна.

Мыш адправіў назад усіх, каго можна было выцягнуць. Тым, каго не мог забраць, даў па гранате і сказаў: «Вы ведаеце, што рабіць». Калі ён пачаў адыходзіць, прагрымелі тры выбухі гранат. Ён сам прыкрываў адыход асноўнай групы. І загінуў усяго за 20 метраў ад бяспечнага месца. Прыкрываючы сваіх да апошняга».

«Ён кожную секунду думаў пра вольную Беларусь»

Армайціс падкрэслівае, што загінулы быў не проста легендай «Белага легіёна» ці героем Украіны: «Ён быў чалавекам, які змагаўся за Украіну, за Еўропу, за нас, але кожную секунду думаў пра вольную Беларусь. Ён загінуў не дзеля медаля. Ён загінуў, бо не мог інакш».

Завяршаючы расповед, літовец дадае:

«Мне нестае яго кожны дзень. Бракуе гэтай шчырасці, гэтай адвагі, гэтага спакою. Каб усе былі такімі, як ён, — свет быў бы інакшым».

Пад допісам Армайціса пакінуў каментар яшчэ адзін грамадзянін Літвы, які таксама бачыў Лазоўскага на баявых пазіцыях. Дэймантас Амсятас зазначае, што Міраслаў быў з тых рэдкіх ваяроў, якія становяцца легендамі яшчэ пры жыцці.

«Ён не гуляў у патрыёта — ён быў ім да мозгу касцей: ад маладосці ў беларускай апазіцыі і пераследу рэжымам [Аляксандра Лукашэнкі] да апошняга дня ў Бахмуце.

«Смеласць і розум — рэдкае спалучэнне»

Ён не «паехаў ваяваць ва Украіну» — ён прыйшоў абараняць свабоду, якую хацеў прынесці дадому, у Мінск», — заўважае Амсятас і дзеліцца тым, што яго найбольш уразіла ў гісторыі пабраціма:

«Не толькі апошні бой і тыя гранаты. А тое, як хутка ён змяняўся. Упарты, гарачы ганчак, які ішоў першым і рызыкаваў найбольш, за некалькі месяцаў стаў тым, хто слухаў, вучыўся і мог прызнаць чужы досвед. Не кожны на гэта здольны. Большасць да канца застаецца ў пазіцыі «я маю рацыю, бо я смелы». Мыш змог стаць і смелым, і разумным. Гэта рэдкасць.

Ён загінуў, прыкрываючы сваіх. Не крычучы «за Радзіму!», а проста робячы тое, што трэба — ратуючы жывых, даючы гранаты тым, каго ўжо немагчыма было выцягнуць, і сам застаючыся прыкрываць адыход. 240‑мм міна «Цюльпан» пакідае няшмат шанцаў. Але нават тады ён кантраляваў сітуацыю да апошняй секунды».

Дэймантас адзначае, што такія асобы злучаюць дзве праўды, якія часта спрабуюць раз’яднаць: барацьба за Украіну і барацьба за вольную Беларусь — гэта адзін фронт. На яго думку, пакуль Расія і Лукашэнка стаяць плячо ў плячо, гэтак жа разам павінны стаяць беларусы, украінцы, літоўцы і палякі.

«Лазоўскі — не мінулае. Гэта мера будучыні»

«Калі б было больш такіх Мышаў, якія ўмеюць быць і ўпартымі, і разумнымі, і да канца адказнымі за сваіх — нам усім было б лягчэй. Такія, як Міраслаў Лазоўскі, — не мінулае. Гэта мера будучыні. Якімі мы павінны стаць, калі хочам перамагчы», — піша Амсятас.

«Нават яго гібель — узор таго, як мусіць дзейнічаць камандзір»

З ім салідарны і Відас Пажарскіс, які таксама падкрэслівае ўнікальнасць постаці беларускага камандзіра:

«Міраслаў быў рэдкім ваяром, які здолеў хутка змяніцца. З упартага ганчака, які заўсёды мчаў наперад, ён стаў адказным лідарам, што ўмее слухаць і прымаць цяжкія рашэнні.

[Нават] яго гібель у Бахмуце — узор таго, як мусіць дзейнічаць камандзір: адправіць усіх, каго яшчэ можна выратаваць, даць гранаты тым, каго ўжо не было шанцаў выцягнуць, і самому прыкрываць адыход да канца. Нават разумеючы, што магутная міна не пакідае амаль часу зусім».

* * *

Рымас Армайціс (Rimas Armaitis) — гэта літоўскі добраахвотнік і вайсковы інструктар, які ваяваў ва Украіне, у тым ліку звязаны з падраздзяленнямі, дзе служаць беларусы (Полк Каліноўскага). Яму 58 гадоў. У 1991—2008 гадах служыў сапёрам у антытэрарыстычным спецназе літоўскай паліцыі «Aras»,пасля — у Службе аховы дзяржаўнай мяжы Літвы.

У літоўскіх СМІ яго часта называюць пазыўным «Diedas» («Дзед»). 

Міраслаў Лазоўскі, вядомы пад пазыўным «Мыш», нарадзіўся ў Мінску 10 ліпеня 1972 года. Скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт. У 1995 годзе ўступіў у «Саюз беларускіх вайскоўцаў». У тым жа годзе ён стаў адным з заснавальнікаў спартова-патрыятычнай арганізацыі «Белы легіён», якая дзейнічала ў Беларусі да пачатку 2000‑х гадоў і займалася выхаваннем і навучаннем моладзі.

Пасля пачатку масавых рэпрэсій у Беларусі ў 2020 годзе Міраслаў пераехаў ва Украіну. Загінуў ён 16 мая 2023 года пры абароне Бахмута ад расійскіх захопнікаў.

Categories: Асобы, Зьнешнія адносіны, Мараль, Нацыя Беларусы