«5 хвілін» для Беларусі скончыліся. Нас перастаюць успрымаць як суб‘ект», — піша ў сваім тэлеграм-канале журналіст Дзмітрый Гурневіч.

Спадарства, у мяне для вас дзве навіны, добрая і кепская. Кепская: мы ў глыбокай дупе. Добрая: нас усе любяць. З гэтай думкай я пакідаў штогадовую канферэнцыю Polska Polityka Wschodnia пад Уроцлавам.

Памятаю, як 20 год таму палітыкі, дыпламаты, эксперты размаўлялі там пра Беларусь. Мы былі першай тэмай, пра Беларусь спрачаліся. Сёлета беларуская тэма закрывала канферэнцыю ў апошні дзень, калі мала хто змог дабыць да канца.

Быў час, калі пра Беларусь хацелі не проста слухаць, але і стараліся пачуць. Наша тэма была на першых старонках газет, Беларусь была часткай размовы пра будучыню Еўропы. Гэты час мінуў. «5 хвілін» для Беларусі скончыліся. Нам не шкадуюць прыемных словаў, бо пра беларусаў проста не прынята казаць кепска. Але ніхто не збіраецца за нас паміраць.

Калі пачыналася канферэнцыя, мы з калегам прыдумалі гульню: хто першым пачуе слова Беларусь. Гэта было прыблізна на другой гадзіне адным выразам — «мы не можам забываць пра Беларусь». За тры дні пра яе згадалі можа два разы.

Але больш важна тое, як пра Беларусь гаварылі. Беларусь успрымаюць як дадатак да Расіі. З агаворкамі, нюансамі, выбачэннямі, але лічаць Беларусь поўным васалам Масквы. Расійскія войскі. Расійская ядзерная зброя. Расійскія вайсковыя інтарэсы. Лукашэнка, залежны ад Пуціна. Мяжа з Польшчай і Літвой. Мігранты. Дроны. Вайна ва Украіне.

Беларусь паступова знікае як самастойная палітычная праблема. Гэта, магчыма, адна з самых небяспечных рэчаў, якія адбыліся з Беларуссю за апошнія гады.

Хіба не пра такую «незалежнасць» марылі тыя, хто гадамі паўтараў мантру, што Лукашэнка — яе гарант? Што ж, маеце. Калі Лукашэнка быў патрэбны, каб захаваць незалежнасць, то вось вынік: свет усё часцей перастае бачыць Беларусь асобна ад Расіі.

Нашу краіну проста перастаюць успрымаць як суб’ект, перастаюць шукаць і асобную палітыку адносна яе. І гэта мы кажам пра Польшчу, краіну, якая лепш чым хто разумее Беларусь у гэтым свеце.

Прыблізна тое ж кажуць і немцы: у нямецкай дыскусіі Беларусь фігуруе пераважна як вайсковы саюзнік Расеі і крыніца гібрыднай пагрозы праз міграцыйны крызіс на межах. Часам згадваюць Лукашэнку — «апроч гэтага, нічога».

Уражанне пасля некалькіх дзён размоў было непрыемнае. Ужо пасля заканчэння я напісаў былому польскаму паслу ў Мінску пытанне, што паводле яго было цікавым пра Беларусь на гэтай сустрэчы. «Калі б не ваша пытанне, ніхто б пра яе там нават не згадаў». Пра Беларусь згадалі пры нейкай драбязе.

Гаворка была пра маё сціплае пытанне ўдзельнікам канферэнцыі, чаму Польшча выдае беларусам мала візаў, чаму павольна выдаюцца карты побыту, чаму ў беларусаў ёсць праблемы ў банках. Адказ быў просты — вы васал Масквы, а мы мусім дбаць пра бяспеку.

Беларуская дэмакратычная супольнасць атрымала пасля 2020 году беспрэцэдэнтны міжнародны палітычны капітал. Але значная частка яе гульцоў выдаткоўвае цяпер палітычную энергію на саміх сябе: хто каго прадстаўляе, хто больш легітымны і хто з кім пасварыўся.

Гэта сапраўдная параза апошніх гадоў. Не тое, што пра Беларусь сталі менш пісаць. А тое, што іншыя паступова перастаюць уяўляць Беларусь без Расіі. І гэта кепская навіна не толькі для дэмсілаў, але і для рэжыму, які зацягнуў краіну ў такое балота, адкуль цэлым ён ужо не выйдзе.

* * *

Тэксты ў рубрыцы «Меркаванні» могуць супадаць, а могуць і не супадаць з пазіцыяй Рэдакцыі.

Categories: Гісторыя, Зьнешнія адносіны, Мараль, Нацыя Беларусы, Этнацыд беларусаў