Гісторыя

100 лет назад слуцкие герои подняли восстание

21.11.2020 Charter97 21 ноября 1920 года Рада Случчины призвала к борьбе за независимую Беларусь. 21 ноября 1920 года в Слуцке развернулось антибольшевистское восстание. В этот день Рада Случчины издала декларацию, в которой призвала крестьянство «на борьбу за независимую Беларусь в… Read More ›

«Кожны бюлетэнь праходзіў праз мае рукі». Назіральнік Знавец расказвае, як змяняўся падлік галасоў з 1994 года

Наша Ніва Сябра БСДП «Грамада», былы дэпутат Вярхоўнага Савета 13 склікання Павел Знавец — дасведчаны назіральнік за выбарамі. Ён не прапускаў ніводную буйную электаральную кампанію ад 1994 года. Пра тое, як змяняліся выбары, а таксама падлік галасоў, як галасаваць сёлета… Read More ›

Дмитрий Прокофьев: Сколько стоит победа

Как глобальный мир победил автаркию во Второй мировой войне Дмитрий Прокофьевэкономист, для «Новой» Вопрос о «цене победы» в мировых войнах вряд ли будет когда-нибудь разрешен. Даже если учесть все до единой военные потери, пересчитать оружие и снаряжение вплоть до последнего… Read More ›

Алексей Миллер: Войны памяти вместо памяти о войне

С чем Россия и мир пришли к очередному юбилею Победы Фото: Валерий Шарифулин /ТАСС Вторая мировая война была и остается важнейшим «местом памяти» не только в России, но и в Европе и, вероятно, в мире в целом. Способы работы с… Read More ›

Язэп Квач: Нявыдуманыя гісторыі. Часопіс “Культура. Нацыя”, №25, красавік 2020, с.71-95. www.sakavik.net

Запісы, зробленыя аўтарам у вёсках Шаркаўшчынскага раёна, Віцебскай вобласці, падаюцца на мове арыгінала. Працяг, пачатак зьмешчаны ў 24-м нумары часопіса ў сьнежні 2019 года. Пра вывезеных дзяцей у Германію Два гады без вестак з Радзімы Клаўдзя Сямёнаўна Сікора. Нарадзілася 9… Read More ›

Дар’я Данілевіч, Аліса Януш, Ігар Пракаповіч:  Cпадчына роду Друцкіх-Любецкіх на Пастаўшчыне. часопіс “Культупа. Нацыя”, №25, красавік 2020б с.96-118. www.sakavik.net

У артыкуле прадстаўлены вынікі даследавання спадчыны Друцкіх-Любецкіх на Пастаўшчыне. Друцкія-Любецкія, славуты род на абсягах ВКЛ, Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, пакінуў багатую культурную спадчыну на тэрыторыі паўночна-заходняй Беларусі. Пасля прадстаўнікоў пастаўскай галіны гэтага роду такіх як Ануфрый, Ігнацый Станіслаў, Уладзімір… Read More ›

Ігар Пракаповіч: БЕАТА ТЫШКЕВІЧ І ПАСТАЎШЧЫНА. часопіс “Культура. Нацыя”, №25, красавік 2020, с.119-123. www.sakavik.net

Беата Тышкевіч – знакамітая польская актрыса, якую ведаюць усе, хто хоць крыху цікавіцца кінематографам. У яе творчым лёсе больш больш за паўсотню фільмаў. У Савецкім Саюзе была вельмі папулярная пасля выхаду ў пракат кінастужкі рэжысёра Андрэя Канчалоўскага “Дворянское гнездо”. Ігар… Read More ›

Daria Danilevich, Alisa Yanush, Igar Prakapovich:   The legacy of the Drutsky-Lyubetsky clan in the Postavy district  (abstracts) (magazine “CULTURE. NATION”, April 2020, issue 25, pp.96-118,  www.sakavik.net)

The article presents the results of a study of the heritage of Drutsky-Lyubetsky in the Postavy district. Drutsky-Lyubetsky’s, a well-known clan on the territory of the Grand Duchy of Lithuania, the Commonwealth of Two Peoples and the Russian Empire, left… Read More ›

Дарья Данилевич, Алиса Януш, Игорь Прокопович    Наследие рода Друцких-Любецких в Поставском районе (резюме)

(журнал «Культура. Нацыя», апрель 2020, выпуск 25, с.96-118, http://www.sakavik.net) В статье представлены результаты изучения наследия Друцкого-Любецкого в Поставском районе. Друцкие-Любецкие, известный род на территории ВКЛ, Содружества Двух Народов и Российской империи, оставили богатое культурное наследие на территории северо-западной Беларуси. Представители… Read More ›

Игорь Прокопович:   Беата Тышкевич и Поставщина    (резюме) (журнал «Культура. Нацыя», апрель 2020, выпуск 25, стр. 119-123, www.sakavik.net)

Беата Тышкевич – известная польская актриса. В ее творческой судьбе более пятидесяти фильмов. Она родилась в Вильнюсе в 1938 году, живет в Польше. Какое она имеет отношение к Поставскому краю? Оказывается, очень даже родственное. Родовые нити связывают её с деревней… Read More ›

Ігар Карней: Як выглядала Беларусь падчас адной з самых крывавых наступальных апэрацый. Унікальныя фота Першай сусьветнай вайны

Ігар Карней Вёска Барадзіно, зіма 1918-га. Паштоўка нямецкай палявой пошты Photo: Уладзімер Багданаў (Courtesy Photo) Падзяліцца Глядзець камэнтары  Друкаваць У Пастаўскім раённым краязнаўчым музэі, які месьціцца ў будынку былога палаца Тызенгаўза, працуе выстава «Вайна і людзі», прысьвечаная трагічным старонкам Першай сусьветнай… Read More ›

«Куды яны зьбягуць — ледзь ногі валакуць». Як жылі на поўначы Расеі ў спэцпасяленьнях

26.02.2020 Спэцпасяленцы на нарыхтоўцы лесу Тысячы чалавек бязь вестак зьніклі ў спэцыяльных паселішчах на поўначы Расеі, куды адпраўлялі жыць раскулачаных сялян у пачатку 1930-х гадоў. Сёньня гэтыя пасёлкі амаль усе зьніклі. А ў тых, што засталіся, нашчадкі рэпрэсаваных і канваіраў… Read More ›

75 лет назад войска НКВД сожгли белорусскую деревню

24.02.2020 ФОТО: GLOBUS.TUT.BY Трагическая история Лавжи на Ошмянщине. В ночь с 23 на 24 февраля 1945 года сожгли белорусскую деревню Лавжи, что на Ошмянщине. Сейчас о страшной трагедии напоминают два памятных знака, установленные посередине поля недалеко от литовской границы. Один… Read More ›

Ад Ісуса да Бін Ладэна. Францускі філёзаф-атэіст без гістэрыкі апісаў, чаму і як памрэ наша цывілізацыя

19.02.2020 Дзьмітры Гурневіч Пажар у Саборы Парыскай Божай Маці Падзяліцца 9 2 2 Глядзець камэнтары  Друкаваць Сіла цывілізацыі заўсёды зьвязаная зь сілай рэлігіі. Эўропа двух апошніх тысячагодзьдзяў — гэта гісторыя юдэахрысьціянства. Яно зьнясіленае і памірае на нашых вачах, піша ў… Read More ›

«Мужыцкая праўда № 8». Сотні людзей прыйшлі на прэзэнтацыю кнігі «Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі»

3 лютага 2020 года Аляксандра Дынько Уладзь Грыдзін Photo: Uladz Hrydzin (RFE/RL) Глядзець камэнтары  Друкаваць Стаў бы палітыкам, журналістам, абараняў бы беларускую мову — моладзь, якая прыйшла на прэзэнтацыю кнігі Сяргея Абламейкі «Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі», распавядае, якім быў… Read More ›

Мантаж у ваенных фота і таямнічая газэта Дуніна-Марцінкевіча. Пра што расказвае скандальная «Гісторыя беларускай фатаграфіі»

КУЛЬТУРА 31 студзень 2020, 09:00 ВС МБ Зборнік «Гісторыя беларускай фатаграфіі» Photo: svaboda.org (RFE/RL) Падзяліцца  Глядзець камэнтары  Друкаваць У Менску прэзэнтавалі аналітычны зборнік з амбітнай назвай — «Гісторыя беларускай фатаграфіі». Але адразу пасьля прэзэнтацыі вакол кнігі разгарэўся скандал з аўтарскім правам… Read More ›

СЯРГЕЙ АБЛАМЕЙКА: Маці Беларусі — шляхта

Сяргей Абламейка, «Радыё Свабода» Калі б не бальшавіцкі пераварот, Беларусь магла быць зусім іншаю. Цяжка пагадзіцца з тымі гісторыкамі, якія сьцьвярджаюць, што пераважная большасьць шляхты Беларусі ўжо ў XVIII стагодзьдзі цалкам успрыняла літоўскі этнагенэтычны міт пра сваё паходжаньне ад рымлян і… Read More ›

Сяргей Абламейка: Доктар гісторыі Алена Маркава пра лёс беларускай мовы: пункту невяртаньня няма

25 студзень 2020, 18:49 Ліст у падтрымку беларускай мовы з Нацыянальнага архіву Беларусі. Падзяліцца 24 1 1 Глядзець камэнтары  Друкаваць Аўтарка кнігі «Шлях да савецкай нацыі: палітыка беларусізацыі (1924-1929)», выкладчыца Карлавага ўнівэрсытэту ў Празе, доктарка гісторыі Алена Маркава ў інтэрвію… Read More ›

ЯК МАЛЯВАЛІ МЕЖЫ БЕЛАРУСІ ЧАСТКА VI

1919 год: Віцебшчына аддзялілася сама, Рэчыцу забраў НКВД, Магілёў і Смаленск адрэзалі Свабода працягвае праект «Як малявалі межы Беларусі». У другім сэзоне мы расказваем пра ўсходнія межы, якія фармаваліся ў канцы 1910-х і ў 1920-я гады. У той час мяжа… Read More ›

Лукашэнка: Што будзе з прэзыдэнтам, калі ў яго адабраць танкі і салдатаў?

13 студзень 2020                   Радыё Свабода Вільня, 13 студзеня 1991 Глядзець камэнтары  Друкаваць 13 студзеня адзначаецца Дзень абаронцаў Літвы — у памяць пра падзеі студзеня 1991-га, калі кіраўніцтва СССР спрабавала гвалтоўным чынам спыніць… Read More ›

Леонид Спаткай: Великие победы белорусов

  Мы хорошо знаем о сражениях европейской или российской истории, но надо помнить о своих. На всем протяжении своей долгой и славной истории белорусам очень часто приходилось отстаивать честь, свободу и независимость своего государства, невзирая на то какое название оно… Read More ›

Юры Грыбоўскі: Алесь Махноўскі (1902 – 1967) (часопіс «КУЛЬТУРА. НАЦЫЯ», сьнежань 2019, №24, с.22-37), www.sakakavik.net

    Беларускі нацыянальны рух мае ўсе падставы, каб ганарыцца многімі сваімі сынамі і дочкамі. Сярод іх знаходзяцца постаці, якія з’яўляюцца добра вядомымі даследчыкам і ўсім тым, хто цікавіцца гісторыяй Беларускага Адраджэння. Ёсць аднак і тыя, хто заслугоўвае не меншай… Read More ›

Якуб Філіпавіч Рапецкі: Маё жыццё і духоўная служба (аўтабіяграфія)(часопіс «КУЛЬТУРА. НАЦЫЯ», сьнежань 2019, №24, с.38-45), www.sakakavik.net

  Я беларус, які нарадзіўся 30 траўня 1908 года ў вёсцы Новы Дварэц Палескага ваяводства пад Польшчай (сёння гэта ў Брэсцкай вобласці нашай Беларусі) у незаможных бацькоў-земляробаў. Па веравызнанні яны былі праваслаўныя і з дзяцінства выхоўвалі мяне ў сваёй веры,… Read More ›

Ігар Пракаповіч: Варанецкае сельскагаспадарчае вучылішча (часопіс «КУЛЬТУРА. НАЦЫЯ», сьнежань 2019, №24, с.125-136), www.sakakavik.net

PDF-file  Ігар Пракаповіч Варанецкае сельскагаспадарчае вучылішча На ўзгорках паміж азёрамі Варанец, Доўжа і ракой Мядзелкай у пачатку ХХ стагоддзя размяшчалася сельскагаспадарчае вучылішча. Дзейнічала яно з 1909 па 1915 год дзякуючы ініцыяцыве і фундацыі ўласніка Манькавічаў і Казлоўшчыны князя Уладзіміра Друцкага-Любецкага.

Олег Рудаков:  О беларусах-воинах и их семьях, сосланных в Иркутскую область в 1950-51гг. (часопіс “Культура. Нацыя”, №24, сьнежань 2019, с.173-176). www.sakavik.net

  Дорогие друзья! Иркутский Белорусский клуб «Крывічы» приглашает на очередное Заседание Литературно-исторического кружка (ЛИК) «Белорусские мыслители», в рамках которого пройдёт презентация книги «Монте-Касино. Черемхово», автора Василя Ракиты – черемховского беларуса. Встреча состоялась 26 апреля в 17-30 в Областной юношеской библиотеке… Read More ›

Jazep Kvach: True stories (presented in the original language of narrators)      (abstract, magazine “CULTURE. NATION”, December 2019, issue 24, p. 101-124, www.sakavik.net)

Short real stories about partisans, victims among Belarussians and Hebrews, and life of villagers before, during and after WWII collected by the author in Sharkaushyna region, Vitebsk province. This region is famous for its partisan fighting with occupants. The region… Read More ›

Aleg Rudakou: About Belarus warriors and their families, exiled to the Irkutsk region in 1950-1951 (abstract, magazine “CULTURE. NATION”, December 2019, issue 24, p.173-176, www.sakavik.net)

Irkutsk Belarusian Club «Kryvych” organized the presentation of the book “Monte Cassino. Cheremkhovo”, author Vasil Rakita. This book is about Belarusians, members of the famous Anders’ Army (a Polish general who came from a noble family of Baltic Germans), who… Read More ›

Юрий Грибовский: Алесь Махновский (1902-1967) (резюме, журнал «КУЛЬТУРА. НАЦИЯ», декабрь 2019, выпуск 24, стр. 22-37, www.sakavik.net)

Алесь Махновский (1902-1967), белорусский общественный деятель и педагог, принадлежит к известным белорусским национальным деятелям, походившим из Латгалии (Латвия). Он окончил белорусские педагогические курсы в Двинске в 1923 году и работал учителем в нескольких белорусских школах в Латгалии (1923-1934). В 1941-1944 … Read More ›

Язеп Квач: Невыдуманные истории (представлены на оригинальном языке рассказчиков) (резюме, журнал «КУЛЬТУРА. НАЦИЯ», декабрь 2019, выпуск 24, стр. 101-124, www.sakavik.net)

Представлены короткие реальные истории о жизни жителей села, о партизанах, о жертвах среди белорусов и евреев до, во время и после Второй мировой войны, собранные автором в Шарковщинском районе Витебской области. Этот регион славится своими партизанскими боями с оккупантами. Во… Read More ›

Игорь Прокопович: Воронецкое сельскохозяйственное училище (резюме, журнал «КУЛЬТУРА. НАЦИЯ», декабрь 2019, выпуск 24, стр. 125-136, www.sakavik.net)

Воронецкое сельскохозяйственное училище было создано благодаря инициативе и финансовой поддержке князя Владимира Друцкого-Любецкого – собственника деревень Маньковичи и Козловщина, что в Поставском районе Витебской области. Училище, которое действовало с 1909 по 1915 год, было размещено на холмах между озерами Воронец,… Read More ›

Афанасьева Л.М., Януш А.А., Прокопович И.М.: Уникальная гидротехническая система «Мяделка-Воронец» (исследовательская работа) (резюме, журнал «КУЛЬТУРА. НАЦИЯ», декабрь 2019, выпуск 24, стр. 137-149, www.sakavik.net)

Гидротехническая система Мяделка-Воронец является уникальным природно-хозяйственным комплексом. В раннем средневековье по реке Мяделка проходил водный торговый путь, который соединял Полоцк, Вильнюс и Новогрудок. Во время четырех комплексных экспедиций учениками Поставской гимназии сделано описание уникальной гидротехнической системы, разработан и обустроен туристско-экскурсионный… Read More ›

Олег Рудаков:  О беларусах-воинах и их семьях, сосланных в Иркутскую   (резюме, журнал «КУЛЬТУРА. НАЦИЯ», декабрь 2019 г., выпуск 24, с.173-176, www.sakavik.net)

Иркутский Белорусский клуб «Крывічы» организовал презентацию книги «Монте-Касино. Черемхово», автора Василя Ракиты – черемховского беларуса. На этой встрече-презентации шёл разговор о беларусах, участниках известной Армии Андерса (польского генерала, происходившего из дворянского рода балтийских немцев), воевавших против фашистов, и сосланных сталинским… Read More ›

Навошта жыхар Нямеччыны зьбірае старыя фатаздымкі і піша раманы зь беларускай гісторыі

1 снежня 2019 года, Радыё Свабода АБ Магілёў, від гораду з узьбярэжжа Дняпра. Фота з калекцыі Алега (Давіда) Лісоўскага Photo: Алег (Давід) Лісоўскі (Courtesy Photo) Падзяліцца Глядзець камэнтары  Друкаваць Уладальнік найвялікшай калекцыі гістарычных фатаздымкаў Магілёва жыхар Нямеччыны Алег (Давід) Лісоўскі напісаў… Read More ›

АЛЕСЬ КІРКЕВІЧ: Супраціў – гэта заўсёды шанец

27.11.2019    Хартыя 97 Часцяком кажуць, маўляў, не было б БНР – не было б і БССР, а значыць, і сённяшняй незалежнай Беларусі. Дык вось: не было б Слуцкага збройнага чыну – не было б і БНР. Дакладней так: БНР… Read More ›

Дзьмітры Гурневіч: У бой за Случчыну. Мінімум фактаў, якія варта ведаць пра Слуцкі збройны чын

27 лістапада 2019 года, Радыё Свабода Паўстанцы атамана Лукаша Сяменіка (у цэнтры). Па правую руку ад яго Юрка Моніч. За ім Васіль Муха. Вёска Вялікае Стахава, 1919 г. Глядзець камэнтары  Друкаваць Сёньня адзначаюцца 99-я ўгодкі пачатку Слуцкага паўстаньня за незалежнасьць… Read More ›

Валер КаліноўскіФранцуская гісторыя Лявона Рыдлеўскага, слуцкага паўстанца і партызана макí

28 лістапад 2019 года, Радыё Свабода   Лявон Рыдлеўскі ў францускім войску (у цэнтры ў верхнім шэрагу). 1940 год Падзяліцца 8 Глядзець камэнтары  Друкаваць У чарговыя ўгодкі Слуцкага збройнага чыну, збройнага выступу беларусаў супраць бальшавіцкай акупацыі, за незалежнасьць Беларускай Народнай Рэспублікі, Свабода згадвае,… Read More ›

Іна Студзінская: Як беларускія эмігранты паверылі Сталіну. Выйшла кніга пра «дзяцей Францыі».

23 ЛІСТАПАД 2019 г.                           svaboda.org  Глядзець камэнтары  Друкаваць У Менску прэзэнтавалі кнігу журналіста Свабоды Валера Каліноўскага «Дзеці Францыі. Гісторыі сем’яў, якія паверылі Сталіну» — пра беларусаў, якія ў… Read More ›

Годны фінал 150-гадовай трагедыі. Як у Вільні разьвіталіся з Каліноўскім і яго паплечнікамі. ФОТА і ВІДЭА

22 лістапада 2019 года, Радыё “Свабода” Ігар Карней Photo: Андрэй Шаўлюга (RFE/RL) Глядзець камэнтары  Друкаваць Разьвітаньне з Кастусём Каліноўскім і яшчэ 19 паўстанцамі, арганізаванае ўладамі Літвы, атрымала найвышэйшыя адзнакі тысяч прысутных на ўрачыстасьці. Сьвіст і крыкі «ганьба» за ўвесь час… Read More ›

Ігар Карней: Зьнікла, але зафіксавана. Страчаная гісторыя Беларусі на здымках салдатаў Германскай імпэрыі

10 лістапада 2019 года, Радыё Свабода Брукаваная аўтэнтыка Ліды, 1917. На другім пляне — галоўная сынагога, пабудаваная ў 1896 годзе. Згарэла пасьля нямецкага бамбаваньня ў чэрвені 1941-га, сьцены пазьней разабраныя Photo: Фота з калекцыі Ўладзімера Багданава (Courtesy Photo) Падзяліцца Глядзець камэнтары  Друкаваць Мноства незахаваных архітэктурных помнікаў,… Read More ›

Антончык пра антыкарупцыйны даклад Лукашэнкі, фатальную памылку Ганчара і «звышцынізм» апазыцыі

12 кастрычнік 2019  года    “РС” Ганна Соўсь Сяргей Антончык Глядзець камэнтары  Друкаваць Дэпутат Вярхоўнага Савету Беларусі 12-га скліканьня, адзін з арганізатараў і лідэраў рабочага руху Беларусі Сяргей Антончык — аўтар славутага антыкарупцыйнага дакладу, які скончыўся белымі плямамі ў газэтах… Read More ›

Сяргей Абламейка: Як Скірмунты ў 1907 годзе плянавалі адрадзіць ВКЛ з трыма сталіцамі. ВІДЭА

7 кастрычніка 2019 года, Радыё Свабода Раман Скірмунт на адпачынку ў Італіі, пачатак ХХ стагодзьдзя. Падзяліцца 31 3 20 Глядзець камэнтары  Друкаваць Сёньня — роўна 80 гадоў з дня забойства чалавека, роля якога ў беларускай гісторыі ўсё яшчэ належным чынам… Read More ›

Ігар Карней: Стала вядома, як маюць перапахаваць паўстанцаў Каліноўскага

8 кастрычніка 2019 годаб   Радыё Свабода   Віленскія могілкі Росы, ілюстрацыйнае фота Глядзець камэнтары  Друкаваць 8 кастрычніка ў Вільні адбылося паседжаньне дзяржаўнай камісіі ў справе перапахаваньня паўстанцаў 1863 году, чые парэшткі на пачатку 2017-га былі знойдзеныя на Гедзімінавай (Замкавай) гары…. Read More ›

Наваградку 975 гадоў! Як зьмяніўся Наваградак за 100 гадоў Параўноўваем гістарычныя і сучасныя фота

РСвабода   Руіны замка, гара Міндоўга, касьцёл і гарадзкія вуліцы тады і цяпер. Нацыянальная бібліятэка Польшчы апублікавала архіў фотаздымкаў, у які ўвайшлі працы польскіх, нямецкіх і расейскіх фатографаў, зробленыя ў міжваенны пэрыяд, у тым ліку на тэрыторыі Беларусі. Свабода ўжо… Read More ›

30 ГАДОЎ ЯК АБРЫНУЎСЯ КАМУНІЗМ У ЭЎРОПЕ. ЯК ГЭТА БЫЛО

18 верасьня 2019 году Тацяна Ярмашчук, Міхаіл Агееў   30 гадоў таму ў краінах Варшаўскай дамовы адбыліся рэвалюцыі, якія прывялі да краху камуністычнага рэжыму ў Эўропе і сталі прадвесьнікам распаду СССР. Узгадваем падзеньне Бэрлінскага муру, аксамітную рэвалюцыю ў Чэхаславаччыне і… Read More ›

Сем беларускіх ратуш, якія сьведчаць пра эўрапейскае мінулае краіны.

28 верасня 2019 года;  Радыё Свабода ЯШ Драўляныя і каменныя ратушы паўставалі ў гарадах ВКЛ, адзначаных Магдэбурскім правам, з XIV стагодзьдзя. Двухпавярховы будынак зь вежай і гадзіньнікам быў сымбалем гарадзкіх свабодаў. Займала яго новая выбарная ўлада — магістрат. Права на… Read More ›

10 малавядомых фактаў пра Другую ўсясьветную вайну

Радыё Свабода, 1 верасня 2019 г. Савецкі афіцэр і падпалкоўнік вэрмахту Ганс Лемэль падчас перадачы Берасьцейскай крэпасьці войскам РККА. 22 верасьня 1939 1 верасьня 1939 году з нападу Гітлера на Польшчу пачалася Другая ўсясьветная вайна. Свабода сабрала факты, пра якія ня… Read More ›